Portal Orzeczeń Sądu Rejonowego w Grudziądzu

POSTANOWIENIE

Dnia 8 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	sędzia Elżbieta Przyborska - Stochaj
Protokolant:	stażysta Joanna Bakun

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2024 r. w Grudziądzu na rozprawie

sprawy z wniosku M. K.

z udziałem W. W., G. W.

o ustanowienie drogi koniecznej

postanawia:

I.  oddalić wniosek;

II.  zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki G. W. kwotę 480,00 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych zero groszy) powiększoną o podatek VAT tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

III.  zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestnika W. W. kwotę 480,00 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych zero groszy) powiększoną o podatek VAT tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

IV.  kosztami sądowymi obejmującymi wydatki na biegłego, który tymczasowo wyłożył Skarb Państwa - obciążyć Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Wnioskodawca M. K. wnosił o ustanowienie na nieruchomości stanowiącej własność uczestników W. W. i G. W. położonej w miejscowości O., stanowiącej działkę numer (...), dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadzi księgę wieczystą (...) na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości położonej w miejscowości O. stanowiącej działkę numer (...), dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu prowadzi księgę wieczystą (...) - służebności przechodu i przejazdu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że nabył w drodze licytacji wyżej opisaną nieruchomość stanowiącą działkę numer (...). Działka ta powstała w wyniku podziału nieruchomości należącej wcześniej do uczestników. W związku z podziałem nieruchomości uczestników na dwie działki, jedna z nich tj. działka numer (...) nie posiada dostępu do drogi publicznej.

Uczestnicy G. W. i W. W. w odpowiedzi na wniosek wnosili o oddalenie wniosku. Wskazali, że działka (...), którą nabył wnioskodawca graniczy z jego działką o nr (...), która posiada dostęp do drogi publicznej ( k. 19).

Postanowieniem z dnia 13.07.2023r Są przyznał uczestnikom W. W. i G. W. adwokata z urzędu ( k. 31).

W dniu 16.10.2023r pełnomocnik uczestników złożył pismo procesowe, w którym podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu geodezji na okoliczności wskazane w w/w piśmie ( k. 49 – 50).

Sąd ustalił i zważył co następuje:

Wnioskodawca M. K. jest właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości O. o powierzchni 1,99 ha, stanowiącej działkę (...), obejmującej grunty rolne, dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą (...).

Działkę tą wnioskodawca nabył na podstawie postanowienia tut. Sądu z dnia 17.12.2021r w przedmiocie przysądzenia własności nieruchomości w sprawie sygn. I Co 1529/19. W/w działka wcześniej należała do dłużnika D. W., który nabył ją od swoich rodziców W. W. i G. W. na podstawie umowy sprzedaży z dnia 04.11.2016r, objętej aktem notarialnym Rep. A. Nr (...) sporządzonym w Kancelarii Notarialnej w G.- Notariusza T. S.. W paragrafie 1 tejże umowy stwierdzono, że działka nr (...) nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Wskazano również, że na powyższej działce nie znajdują się żadne budynki, urządzenia i inne części składowe, za wyjątkiem zasiewów.

Uczestnicy W. W. i G. W. są właścicielami nieruchomości położonej w miejscowości O. o powierzchni 3,18 ha, stanowiącej działkę (...) obejmującą siedlisko oraz grunty rolne, dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą (...). W dniu 21.04.2016r geodeta A. K. sporządził projekt podziału działki numer (...) objętej księgą wieczystą (...) na dwie działki: nr (...) o pow. 1,99 ha i 98/2 o pow. 3,18 ha. Geodeta A. K. zaprojektował również służebność drogową przebiegającą przez działkę nr (...) w związku z brakiem dostępu wyodrębnionej działki nr (...) do drogi publicznej.

Wnioskodawca M. K. poza przedmiotową nieruchomością jest również właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości O. o powierzchni 3,177 ha, nr działki (...) stanowiącej grunt orny, dla której Sąd Rejonowy w Grudziądzu Wydział V Ksiąg Wieczystych prowadzi Księgę Wieczystą (...), graniczącej bezpośrednio z działką nr (...). Ponadto do wnioskodawcy należą sąsiednie nieruchomości objęte księgami wieczystymi: (...), w skład której wchodzą działki o numerach (...) stanowiącej działkę numer (...).

Przedmiotowa działka o numerze (...) stanowi część zwartego gospodarstwa rolnego wnioskodawcy i jego rodziny i posiada dostęp do drogi publicznej na odcinku 160 m poprzez nieruchomość oznaczoną działką numer (...), objętą księgą wieczystą (...) tut. Sądu.

Aktualnie działka nr (...) stanowi pole i jest użytkowana przez wnioskodawcę, ostatnio uprawiany był na niej groch oraz rzepak. Teren działki jest pofalowany i nachylony w stronę drogi publicznej. Wnioskodawca mimo nierówności terenu wykorzystuje rolniczo obie w/w działki i wjeżdża na pole ciężkim sprzętem, np. ciągnikiem, kombajnem i innymi maszynami rolniczymi. Działka nr (...) stanowiąca własność uczestników postępowania jest zabudowana domem mieszkalnym, teren jest bardziej wyrównany, ale również nachylony.

Dowód:

- wydruki z ksiąg wieczystych (...) ( koperta – k. 124 )

- wypis z rejestru gruntów i wyrys z mapy ewidencyjnej – k. 5,

- projekt podziału sporządzony przez geodetę A. K. – k. 30,

- akt notarialny z dnia 04.11.2016r oraz mapa – k. 37 – 41,

- opinia biegłego geodety mgr inż. P. P. – k. 77 – 80 i k. 104 – 113,

- zeznania biegłego P. P. - k. 102 – 102v i k.125v – 126,

- zeznania świadka A. K. – k. 125 – 125v,

- zeznania świadka J. P. – k. 60v – 61,

- zeznania świadka M. W. – k. 60 – 60v,

- przesłuchanie wnioskodawcy M. K. – k. 126 – 126v,

- przesłuchanie uczestnika W. W. – k. 126v,

- przesłuchanie uczestniczki G. W. – k. 126v

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne, dowody z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, jak również na podstawie zeznań świadków: A. K., J. P., M. W., opinii biegłego sądowego z dziedziny geodezji P. P. oraz zeznań biegłego złożonych na rozprawie.

Sąd uznał za wiarygodne dokumenty zgromadzone w toku postępowania. Prawdziwość dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu, ponadto wiarygodność i moc dowodowa dokumentów nie były kwestionowane przez strony, w związku z czym stanowiły one niebudzącą wątpliwości podstawę ustaleń faktycznych

Sąd uznał za prawdziwe zeznania świadków A. K., J. P. i M. W., gdyż były one jasne, logiczne i konsekwentne. W ocenie Sądu nie było żadnych podstaw, aby zeznaniom tym nie dać wiary.

Sąd podzielił także w całości zeznania uczestników W. W. i G. W., albowiem były one spójne z zeznaniami w/w świadków i znajdowały potwierdzenie w opinii sporządzonej przez biegłego P. P..

Sąd odmówił częściowo wiarygodności zeznaniom wnioskodawcy M. K., a mianowicie w zakresie w jakim utrzymywał, że przejazd przez działkę (...) jest bardzo utrudniony z uwagi na nierówności terenu, jego nachylenie, jak również faktyczny brak możliwości korzystania z niej w okresie roztopów ponieważ podłoże nie jest utwardzone, a istniejący podjazd stanowi dodatkową uciążliwość. Z kolei wg twierdzeń wnioskodawcy działka uczestników o nr 98/2 jest wyrównana i przejazd przez tę działkę zapewnia szybszy i wygodniejszy dojazd do drogi publicznej. Zeznania wnioskodawcy w powyższym zakresie kłócą się ze stanowiskiem biegłego przedstawionym w opinii i podtrzymanym w zeznaniach złożonych na rozprawie, z których jednoznacznie wynika, że przejazd przez działkę o numerze (...) jest możliwy, wnioskodawca od dawna wjeżdża na tę działkę bezpośrednio z drogi publicznej i mimo nierówności terenu przejazd przez działkę nie jest tak utrudniony jak wskazuje wnioskodawca.

Sąd w całości podzielił opinię biegłego P. P. oraz jego opinię uzupełniającą. Są one pełne, wszechstronne, sporządzone po szczegółowych i wnikliwych czynnościach, w tym także oględzinach. Biegły dodatkowo sporządził również dokumentację fotograficzną oraz pomiary wysokościowe w celu wyjaśnienia kwestii związanych ze spadkiem terenu w obrębie działki (...) przylegającej bezpośrednio do spornej działki nr (...). Należało je zatem przyjąć jako podstawę rozstrzygnięcia.

Przechodząc do rozważań prawnych należy wskazać na przepis art. 145 k.c. , który przewiduje, że jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej ( droga konieczna). Przeprowadzenie drogi koniecznej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów przez które droga ma prowadzić.

Wydaje się, że na wstępie wyjaśnić trzeba, że dostęp do drogi publicznej musi posiadać nieruchomość, nie zaś poszczególne działki ewidencyjne wchodzące w skład tej nieruchomości. Zgodnie z art. 46 par. 1 k.c. nieruchomościami są części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności ( grunty), jak również budynki trwale z gruntem związane lub części takich budynków, jeżeli na mocy przepisów szczególnych stanowią odrębny od gruntu przedmiot własności. W orzecznictwie i doktrynie nie budzi w zasadzie wątpliwości, że dwie niezabudowane działki gruntu graniczące ze sobą i należące do tego samego właściciela, dla których jest prowadzona jedna księga wieczysta, stanowią – w rozumieniu art. 46 par. 1 k.c. – jedną nieruchomość gruntową ( zob. wyrok SN z 26.02.2003r, II CKN 1306/00). Zgodnie natomiast z Uchwałą SN z dnia 27.12.1994r, III CZP 158/94 jedną nieruchomością jest obszar należący do tego samego właściciela, nawet jeżeli dla poszczególnych działek ustanowione są odrębne księgi wieczyste, czyli taki obszar, który jest otoczony od zewnątrz gruntami innych podmiotów. Przyjmując pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 27.12.1994r, III CZP 158/94, OSNC 1995, nr 4, poz. 59, należy dodać, że nieruchomością jest teren stanowiący własność jednego podmiotu otoczony od zewnątrz gruntami innych podmiotów bez jakiegokolwiek nawiązywania do ksiąg wieczystych (zob. komentarz do art. 1013 (1) k.p.c. System Informacji Prawnej LEX - Lex Omega 34/2012). Podzielając w całości powyższy pogląd, należy zatem mieć na względzie pojęcie nieruchomości w sensie materialnoprawnym (prawnorzeczowym), a nie formalnym (wieczystoksięgowym).

Uwzględniając powyższe nie może być mowy o tym, że nieruchomość wnioskodawcy nie mas dostępu do drogi publicznej.

Oczywiście w art. 145 par. 1 k.c. mowa jest o zapewnieniu odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Rozstrzygnąć należało zatem, czy dostęp jaki do drogi publicznej ma obecnie nieruchomość wnioskodawcy jest odpowiedni, czy też nie.

Oceniając, czy dostęp do drogi publicznej jest odpowiedni i czy zachodzą podstawy do ustanowienia drogi koniecznej, trzeba uwzględnić między innymi przeznaczenie nieruchomości i sposób jej wykorzystywania, o ile jest on zgodny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości. Wniosek o ustanowienie służebności drogi koniecznej może być oczywiście uwzględniony nie tylko wówczas gdy nieruchomość nie ma w ogóle dostępu do drogi publicznej, ale także wtedy, gdy dostęp ten istniej, jednak jest nieodpowiedni, czyli nie pozwala korzystać z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem W art. 145 k.c. użyto sformułowania : nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej”, a więc w postępowaniu tym sąd bada, czy z nieruchomości można wjechać na drogę publiczną, zjechać z niej, czy wjazd/wyjazd jest odpowiedni do przeznaczenia nieruchomości ( odpowiednio szeroki, nieograniczony naturalnymi przeszkodami itp. ).

Ustanowienie służebności drogi koniecznej przez inne (sąsiednie) nieruchomości stanowi odstępstwo od zasady, że właściciel może korzystać z rzeczy z wyłączeniem innych osób. Wnioskodawca, który domaga się ustanowienia służebności drogowej twierdząc, że dostęp jaki ma do drogi publicznej jest nieodpowiedni, winien zatem udowodnić swoje twierdzenia. Wnioskodawca natomiast w toku postępowania nie udowodnił, że nie może zapewnić odpowiedniego dostępu do części swojej nieruchomości. Twierdzenia jakoby ukształtowanie terenu nie pozwalało dojechać w głąb nieruchomości wnioskodawcy kłócą się z ustaleniami dokonanymi przez biegłego P. P..

Odpowiedni dostęp do drogi publicznej nie oznacza, że do każdej części nieruchomości musi być zapewniony dojazd. Sąd wcześnie już zwracał uwagę, że wszystko zależy od społeczno – gospodarczego przeznaczenia nieruchomości.

Przedmiotową nieruchomość wnioskodawca użytkuje rolniczo i to zarówno działkę oznaczoną numerem (...) jak i działkę oznaczoną numerem (...). Przejazd pojazdów rolniczych przez działkę (...) jest zapewniony, na co wskazuje biegły geodeta P. P. w swojej opinii. Ponadto należy zaznaczyć, że dla potrzeb transportu w gospodarstwie rolnym, dla przejazdu pojazdów rolniczych, przyjmując jako największy pojazd kombajn zbożowy niezbędna jest droga o szerokości min. 5m i długości min. 13 m. Wg biegłego P. P. w newralgicznym miejscu szer. drogi wynosi 16m. ( vide: k. 125v akt)

Wprawdzie wnioskodawca nosi się z zamiarem wydzierżawienia spornej działki w celu zamontowania na niej instalacji fotowoltaicznej, ale są to w chwili obecnej mało skonkretyzowane plany i zdaniem Sądu nie mogą przesądzać o konieczności ustanowienia drogi koniecznej prowadzącej przez nieruchomość uczestników postępowania.

Uwzględniając całokształt przedstawionych okoliczności sąd uznał, że nie ma żadnych podstaw do ustanowienia na rzecz nieruchomości wnioskodawcy służebności drogi koniecznej przez nieruchomość uczestników. Nie zostało bowiem wykazane, aby dostęp do drogi publicznej, który nieruchomość ma zapewniony, był nieodpowiedni. Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w pkt. I postanowienia ( art. 145 par. 3 k.c.)

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 par. 3 k.p.c. Interesy wnioskodawcy i uczestników postępowania były sprzeczne. Skoro zatem wniosek okazał się bezzasadny, to wnioskodawca winien zwrócić każdemu z uczestników poniesione przez nich koszty postępowania, na które składają się koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielone uczestnikom z urzędu.

Utrwalone jest bowiem stanowisko, że rozstrzygnięcie o wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu uzależnione jest od tego, czy strona zastępowana przez tego pełnomocnika proces wygrała, czy przegrała. Jeżeli wygrała, wówczas wynagrodzenie pełnomocnika oraz poniesione przez niego wydatki są zasądzane w ramach zwrotu kosztów procesu od strony przegrywającej proces na rzecz strony wygrywającej. W takim wypadku podstawą ustalenia wysokości wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu są przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz. U. z 20156r, poz. 1800 ze zm. ), a konkretnie w tym przypadku par. 11 pkt. 3 .

Dlatego orzeczono jak w punktach II i III postanowienia (po sprostowaniu postanowieniem z dnia 10.01.25r pkt. III postanowienia z dnia 08.01.2025r).

Kosztami sądowymi obejmującymi wydatki na biegłego, które tymczasowo wyłożył Skarb Państwa – Sąd obciążył Skarb Państwa, mając na uwadze fakt, iż wnioskodawca dysponując projektem podziału działki nr (...) na dwie działki o numerach (...) wraz z projektem służebności drogowej obciążającej działkę nr (...), sporządzonym przez geodetę A. K. w dniu 21 kwietnia 2016r, mógł mieć subiektywne przekonanie o słuszności złożonego wniosku. Dlatego orzeczono jak w pkt. IV postanowienia.